İstanbul Altın Borsası: Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasasında Kimler İşlem Yapar, Fiyat Nasıl Oluşur?

İstanbul Altın Borsası, 26 Temmuz 1995'te faaliyete geçen ve altının alım satımı, takası ve kasada saklanması için kurulan borsadır; 3 Nisan 2013'ten beri bu işi Borsa İstanbul A.Ş. bünyesindeki Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası yürütür. Borsa İstanbul'a göre İstanbul Altın Borsası, alım satım, takas ve kasa saklama hizmetlerini birlikte sunan dünyanın ilk spot altın borsası olarak kurulmuştur. Bugün Kapalıçarşı ve serbest piyasada has altın satışı 6.444,35 ₺, gram altın satışı 6.463,24 ₺.

Piyasanın seans saatleri, işlem gören külçe boyları ve spot fiyatın anlamı spot altın yazısında. Bu yazı borsanın ne olduğunu, kimlerin işlem yaptığını ve fiyatın nasıl oluştuğunu anlatır.

İstanbul Altın Borsası'ndan Borsa İstanbul'a

Borsa İstanbul'un anlattığına göre süreç şöyle ilerledi:

Bugün "İstanbul Altın Borsası" diye aranan piyasa, Borsa İstanbul'un Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası'dır. Bu çatı altında üç piyasa vardır: altın, gümüş, platin ve paladyumun alınıp satıldığı Kıymetli Madenler Piyasası, ödünç işlemlerinin yapıldığı Kıymetli Madenler Ödünç Piyasası ve elmas ile kıymetli taşların işlem gördüğü Elmas ve Kıymetli Taş Piyasası.

Kimler İşlem Yapar?

Borsa İstanbul'a göre Kıymetli Madenler Piyasası'nda, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş ve Borsa Yönetim Kurulu'nun istediği koşulları yerine getirmiş şu kuruluşlar üye olarak işlem yapabilir:

• bankalar,
• kıymetli madenler aracı kurumları,
• yetkili müesseseler,
• kıymetli maden üretimi ya da ticaretiyle uğraşan anonim şirketler,
• yurt dışında yerleşik şirketlerin Türkiye'deki şubeleri.

Borsa İstanbul, kuyumculuk sektörü şirketlerinin borsa üyesi olmadığını, yalnız Elmas ve Kıymetli Taş Piyasası'nda işlem yetkisi alabildiklerini belirtir. Bireysel yatırımcılar ise piyasaya doğrudan giremez; Borsa İstanbul'a göre piyasa üyeleri aracılığıyla altın, gümüş, platin ve paladyum alıp satabilir ve bunları Borsa İstanbul kasasında saklatabilir.

Fiyat Nasıl Oluşur?

Borsada fiyatı tek bir kurum belirlemez; üyelerin verdiği alış ve satış emirleri belirler. Borsa İstanbul'un piyasa kurallarına göre:

• Emirler fiyat ve zaman önceliğiyle eşleşir. Daha yüksek fiyatlı alış ve daha düşük fiyatlı satış emri önce karşılanır; fiyat eşitse önce girilen emir önce karşılanır.
• İşlem sürekli yapılır. Gün içinde farklı fiyat seviyelerinden eşleşme olur. Buna ek olarak her gün 14.00'te başlayan bir tek fiyat seansında, yalnız 1 kilogramlık standart altın için ve ons başına Dolar fiyatıyla emir toplanır.
• Fiyat birimleri üç türlüdür. Türk lirasıyla kilogram ya da gram başına, Dolar ve Euroyla ons başına işlem yapılır. Bazı emirler Londra'daki LBMA fiksing fiyatına bağlanabilir.
• Fiyat sınırları dünyaya göre ayarlanır. Borsa, fiyat limitlerini uluslararası piyasalarda oluşan kıymetli maden fiyatlarına göre dinamik olarak belirler.

Bu yüzden borsadaki fiyat dünya fiyatından kopuk değildir; ons ve Dolar kuru değiştikçe yurt içi fiyat da değişir. Ons, kur ve yurt içi talebin fiyata etkisi altın fiyatını etkileyen faktörler yazısında.

Borsa ile Kuyumcu Fiyatı Arasındaki Bağ

Borsa İstanbul'un aktardığına göre 32 sayılı Karar uyarınca standart işlenmemiş altının ithalatını yalnız Merkez Bankası ve yetkili kıymetli madenler aracı kuruluşları yapabilir; ithal edilen altın üç iş günü içinde Borsa'ya teslim edilir ve yurt içindeki ilk alım satımı borsada yapılır. Kuyumcuların hammaddesi olan altın bu yoldan piyasaya girer. Borsa, bankaların Merkez Bankası'na karşı tuttuğu zorunlu karşılık altınlarını da kendi kasasında saklar.

Kuyumcunun size söylediği fiyat, büyük miktarda ve saf külçe için oluşan borsa fiyatına alış-satış farkı ve üründen ürüne değişen işçilik eklenerek oluşur. Aşağıdaki tablo piyasa fiyatlarını gösterir ve sayfa açıkken canlı güncellenir.

Altın alırken ödediğiniz farkın nasıl hesaplandığı altın biriktirmenin maliyeti yazısında; elinizdeki altının bugünkü değerini altın hesaplama aracında görebilirsiniz.

Bu yazı bilgi amaçlıdır; yatırım tavsiyesi ya da fiyat tahmini değildir.

Sık Sorulan Sorular

İstanbul Altın Borsası Ne Zaman Kuruldu?

İstanbul Altın Borsası 26 Temmuz 1995'te faaliyete geçti. Kuruluşuna dayanak olan yönetmelik 1993'te yayımlanmıştı. 3 Nisan 2013'te tüzel kişiliği sona erdi ve işlemleri Borsa İstanbul A.Ş. bünyesinde sürdü.

Bireysel Yatırımcı Borsa İstanbul'dan Altın Alabilir mi?

Doğrudan alamaz, ama Borsa İstanbul'a göre piyasa üyeleri aracılığıyla Kıymetli Madenler Piyasası'nda altın alıp satabilir ve altını Borsa İstanbul kasasında saklatabilir. Piyasanın üyeleri bankalar ve yetkili kıymetli maden kuruluşlarıdır.

Kuyumcular Borsa İstanbul Üyesi mi?

Borsa İstanbul'a göre kuyumculuk sektörü şirketleri borsa üyesi değildir; yalnız Elmas ve Kıymetli Taş Piyasası'nda işlem yapma yetkisi alabilirler. Kıymetli Madenler Piyasası'na üye olabilmek için Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkisi ve borsanın koşulları gerekir.

Borsa İstanbul'da Altın Fiyatı Hangi Birimle Verilir?

Türk lirasıyla kilogram başına, mini külçelerde gram başına; Dolar ve Euroyla ons başına. Borsa dönüşümlerde 1 onsu 31,1034768 gram, 1 kilogramı 32,1507465 ons olarak alır. Ons ile gram hesabı ons kaç gram yazısında.