Darphane Altın Sertifikası Nedir? ALTIN.S1 Nasıl İşler, Fiziki Altına Nasıl Çevrilir

Darphane altın sertifikası, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü'nün çıkardığı, Borsa İstanbul'da ALTIN.S1 koduyla alınıp satılan ve her biri 0,995 saflıkta 0,01 gram altını temsil eden vadesiz bir sermaye piyasası aracıdır. Sertifika borsada yeniden satılabilir ya da belirli koşullarla Darphane'den fiziki altına çevrilebilir. 100 adet sertifika 0,995 saflıkta 1 gram altına karşılık gelir. Bugün has altın satışı 6.444,73 ₺, ons altın 3.992,98 $.

Bu yazı ürünün nasıl işlediğini anlatır; yatırım tavsiyesi değildir.

Darphane Altın Sertifikası Ne Değildir?

Adları benzese de üç farklı ürün vardır:

• Darphane altın sertifikası (ALTIN.S1): Borsa İstanbul Pay Piyasası'nın Emtia Pazarı'nda işlem görür, 1 adet 0,01 gramdır, vadesi yoktur ve düzenli ödeme yapmaz.
• Hazine'nin altın tahvili ve kira sertifikası: Hazine ve Maliye Bakanlığı çıkarır, 1 adet 1 gramdır, 6 ayda bir ödeme yapar ve vadesi vardır. Ayrıntısı altın tahvili ve kira sertifikası yazısında.
• Darphane'nin ürettiği Cumhuriyet altını: Darphane bireylere çeyrek ya da tam altın satmaz. Bu konu Darphane'den altın alınır mı yazısında.

Nasıl İşler?

Darphane'nin özet bilgi belgesine göre sertifikalar 21 Kasım 2022'den beri borsada işlem görür. İlk ihraç 5 ton altın karşılığı 500.000.000 adettir; Darphane'nin sayfasında 10 tonluk ikinci ihracın izahnamesi de yer alır. İzahnameye göre ihraca konu altınlar Darphane'nin diğer altınlarından ayrı yerde, sertifika sahipleri adına saklanır.

• Kimler alabilir: Pay Piyasası'nda işlem yapmaya yetkili bir aracı kurumda yatırım hesabı olan, sertifikalara ilişkin risk bildirim formunu onaylamış ve risk profili orta düzeyde (Risk 3) olan yatırımcılar.
• En küçük emir: 1 adet, yani 0,01 gram. Tek emirde en çok 1 milyon TL değerinde emir verilir.
• Fiyat adımı ve marj: Fiyat 1 kuruşluk adımlarla oluşur; günlük fiyat marjı yüzde 5'tir.
• Takas: İşlemden sonraki ikinci iş günü (T+2). Sertifikalar Merkezi Kayıt Kuruluşu'nda (MKK) kayden saklanır.
• Kredili işlem ve açığa satış: Yapılamaz.

Fiyat serbestçe oluşur. Darphane'nin belgesine göre piyasa yapıcı, ons altının Dolar fiyatını anlık Dolar kuruyla çarpıp grama ve 0,995 saflığa çevirerek bir gösterge fiyat hesaplar ve buna alış-satış farkı ekleyerek kotasyon verir. Yani sertifikanın fiyatı Kapalıçarşı ve serbest piyasadaki has altın fiyatıyla aynı değildir; ona yakın hareket eder.

Kaç Sertifika Kaç Gram Eder?

Aşağıdaki tablo, sertifika adetlerinin altın karşılığını ve bu altının bugünkü has altın fiyatıyla değerini gösterir. Bu tutar sertifikanın borsadaki işlem fiyatı değildir; karşılaştırma içindir ve sayfa açıkken canlı güncellenir.

Fiziki Altına Dönüşüm

Darphane'nin açıklamasına göre sertifika sahibi, sertifikalarının saklandığı aracı kuruma başvurarak fiziki altın isteyebilir:

1. Miktar: Yatırımcı başına günde en az 50 gram (5.000 adet), 50 gramın üstünde 10 gramın katları (60, 70 gram), günde en çok 1.000 gram.
2. Stok şartı: Sertifikalar talep gününden en az iki gün önce alınmış ya da hesaba aktarılmış olmalıdır. Müşterek hesaptan, haciz ya da teminat altındaki sertifikadan dönüşüm istenemez.
3. Saat: Aracı kurum talebi aynı gün en geç 16.00'ya kadar MKK sistemine girer; yatırımcı da talebini aynı gün 16.00'ya kadar iptal edebilir.
4. Teslim: Talebin Darphane'ye iletilmesinden sonraki dördüncü iş günü altın Darphane'nin Beşiktaş'taki genel merkezinden alınır ya da masrafı yatırımcıya ait olmak üzere MKK'da kayıtlı adrese gönderilir.
5. Saklama ücreti: Altın 10 iş günü içinde alınmazsa her gün için 50–500 gramda 50 TL, 500 gramın üstünde 75 TL ücret işler.

Aracı kurum dönüşüm için komisyon isteyebilir. Ters yön yoktur: elinizdeki fiziki altın sertifikaya çevrilemez.

Maliyet, Vergi ve Güvence

• Komisyon: Alım satımda aracı kurumun komisyonu ve borsa payı ödenir.
• Stopaj: 15 Eylül 2022 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 6036 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Darphane sertifikalarını Hazine'nin altına dayalı senetleriyle aynı tevkifat bendine ekledi; Darphane'nin açıklamasına göre bu kazançlarda stopaj oranı yüzde 0'dır.
• Güvence: Sertifika mevduat değildir; TMSF güvencesi mevduat ve katılım fonları içindir. Banka altın hesabıyla farkları altın hesabı yazısında.
• Geri alım: İzahnameye göre Darphane sertifikaları geri almaya karar verebilir; bunu en az bir ay önce KAP'ta duyurur ve son gün satılmayan sertifikaların karşılığı nakit ödenir.

Sık Sorulan Sorular

1 Gram Altın Kaç Darphane Sertifikası Eder?

100 adet Darphane sertifikası 0,995 saflıkta 1 gram altına karşılık gelir. Bir adet 0,01 gramdır. Fiziki dönüşüm için en az 5.000 adet, yani 50 gram gerekir.

Elimdeki Çeyrek Altını Darphane Sertifikasına Çevirebilir Miyim?

Hayır. Darphane'nin sıkça sorulan sorularına göre fiziki altın Darphane sertifikasına dönüştürülemez. Sertifika yalnız borsada aracı kurum üzerinden alınır; dönüşüm yalnız sertifikadan fiziki altına doğru yapılır.

ALTIN.S1 Borsada Ne Zaman Satılabilir?

Borsa İstanbul'da alınan Darphane sertifikası, alım emri gerçekleştikten hemen sonra satılabilir. İşlemler Pay Piyasası seans saatlerinde yapılır; nakit hesabınıza takas günü olan ikinci iş günü geçer.

Darphane Sertifikasının Kazancından Vergi Kesilir mi?

6036 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Darphane sertifikaları, Hazine'nin altına dayalı senetleriyle aynı tevkifat bendine alındı ve Darphane'ye göre kazançlarda stopaj oranı yüzde 0'dır. Aracı kurum komisyonu ve borsa payı ise ayrıca ödenir.