Rehber

Altın Sözlüğü

Kuyumcuda ve fiyat tablolarında geçen 48 terimin kısa açıklaması: has, milyem, ayar, makas, işçilik, ziynet, sikke, ons, külçe ve diğerleri. Ayrıntılı anlatım olan terimlerde ilgili sayfaya bağlantı var.

1

14 Ayar

En az binde 585 saf altın içeren alaşımdır (585 milyem). Günlük takılarda yaygındır; bozdururken içindeki altın üzerinden alınır. Ayrıntı: 14 ayar altın fiyatı

18 Ayar

Ağırlığının yüzde 75'i saf altın olan alaşımdır (750 milyem). Pırlantalı yüzük ve mücevherde sık kullanılır. Ayrıntı: 18 ayar altın fiyatı

2

22 Ayar

Ağırlığının yaklaşık yüzde 91,6'sı saf altın olan alaşımdır (916 milyem). Türkiye'de bilezik ve Cumhuriyet altınları 22 ayardır. Ayrıntı: 22 ayar altın fiyatı

9

925 Ayar Gümüş

Ağırlığının yüzde 92,5'i gümüş olan alaşımdır (sterling gümüş); geri kalanı çoğunlukla bakırdır. Gümüş takılarda en yaygın alaşımdır. Ayrıntı: Gümüş yatırımı

A

Ajda Bilezik

Genellikle 22 ayar, içi dolu, kalem işi desenli bir bilezik türüdür. İşçiliği çoğu desenli bileziğe göre düşüktür. Ayrıntı: Ajda bilezik nedir?

Alış

Kuyumcunun ya da döviz bürosunun sizden aldığı fiyattır; elinizdeki altını ya da dövizi bozdururken bu fiyatı alırsınız. Sitede "Alış (Bozdururken)" diye yazılır.

Altın Hesabı

Bankada gram cinsinden tutulan altındır; fiziki altın değil, hesapta kayıttır. TL ve döviz mevduatıyla birlikte belirli tutara kadar TMSF güvencesindedir. Ayrıntı: Bankada mı, kuyumcuda mı altın?

Ata Altın (Ata Lira)

Darphane'nin 7,216 gram, 22 ayar bastığı sikke altındır; bir yüzünde Atatürk portresi ve "Hakimiyet Milletindir" yazısı bulunur. Ayrıntı: Ata altın fiyatı

Ayar

Bir altın ürünün 24 parçasından kaçının saf altın olduğunu gösterir. 22 ayar, 24 parçanın 22'sinin altın olduğu anlamına gelir; geri kalan kısım bakır, gümüş gibi metallerdir. Ayrıntı: Ayar ve milyem nedir?

B

Beşli

Beş tam (ziynet beşli, 35,08 gram) ya da beş Ata lira (Ata beşli, 36,08 gram) ağırlığındaki Cumhuriyet altınıdır. Ayrıntı: Ata beşli fiyatı

Bilezik

Bileğe takılan altın takıdır; Türkiye'de çoğunlukla 22 ayardır. Fiyatı gram, ayar ve işçilikten oluşur; bozdururken gram ve ayara göre alınır. Ayrıntı: Yatırımlık bilezik nasıl seçilir?

BSMV (Kambiyo)

Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi'dir. Banka altın hesabına fiziki teslim olmadan altın alırken binde 2 oranında kesilir (17 Mart 2025'ten beri). Ayrıntı: Bankada mı, kuyumcuda mı altın?

Burma Bilezik

Kalın bir altın telin burularak spiral görünüm kazandırılmasıyla yapılan bileziktir. Adana burması 2026'da coğrafi işaretle tescillendi. Ayrıntı: Burma bilezik nedir?

C

Cumhuriyet Altını

Yalnız Darphane tarafından üretilen altınlardır; ziynet ve sikke olmak üzere iki gruptur. Hepsi 22 ayardır. Ayrıntı: Çeyrek, yarım, tam altın kaç gram?

Ç

Çeyrek Altın

Darphane'nin 1,754 gram ağırlığında, 22 ayar bastığı ziynet altınıdır; içinde yaklaşık 1,607 gram saf altın vardır. Düğün ve hediyede en yaygın altındır. Ayrıntı: Çeyrek altın fiyatı

D

Damga

Takının üzerinde ayarı gösteren işarettir ("916", "22K", "750", "585" gibi). Damga tek başına kanıt değildir; şüphede ayar kuyumcuda ölçtürülür. Ayrıntı: Altın nasıl anlaşılır?

Darphane

Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü'dür. Cumhuriyet altınlarını yalnız Darphane üretir; altın alım satımı yapmaz.

E

Eski ve Yeni Basım

Cumhuriyet altınlarında basım yılını ifade eder. Darphane'ye göre aralarında basım tarihi dışında fark yoktur; ancak piyasada yeni basım biraz daha yüksek fiyatlanır. Ayrıntı: Eski ve yeni çeyrek farkı

F

Fire

Altının işlenmesi sırasında oluşan küçük madde kaybıdır. Darphane Cumhuriyet altını üretiminde işçilik ve fireyi kilogram başına gram olarak hesaplar.

G

Gider Pusulası

Kuyumcunun, ticari faaliyeti olmayan bir kişiden altın aldığında düzenlediği belgedir (Vergi Usul Kanunu 234. madde). Şahsi altın bozdurmada KDV ve gelir vergisi kesintisi yapılmaz. Ayrıntı: Altın bozdururken dikkat edilecekler

Gram Altın

Rafinerilerin bastığı, en az binde 995 saflıkta küçük külçe altındır. Seri numaralı ve bandrollü paketinde satılır. Ayrıntı: Gram altın fiyatı

Gremse (İkibuçuk)

17,54 gram, 22 ayar ziynet altınıdır; ağırlık olarak iki buçuk tam altına eşittir. Ayrıntı: Gremse altın fiyatı

H

Has Altın

Saf altındır; 24 ayar karşılığıdır ve piyasada genellikle binde 995 ve üzeri saflıktaki altın için kullanılır. Kuyumcular arası fiyatların ve ayar hesaplarının tabanı has altın fiyatıdır. Ayrıntı: Has altın fiyatı

Hurda Altın

Kırık, ezik ya da kullanılmayan altın takı ve sikkelerdir. Kuyumcu hurda altını model ve işçiliğe bakmadan gram ve ayara göre alır. Ayrıntı: Hurda altın nedir?

İ

İşçilik

Bir altın ürünün fiyatının, içindeki saf altının değerini aşan kısmıdır; yapım emeği ve kuyumcu payını kapsar. Takıda bozdururken işçilik geri gelmez; genellikle milyem olarak söylenir. Ayrıntı: İşçilik endeksi

K

Kapalıçarşı

İstanbul'daki tarihî çarşıdır ve Türkiye altın piyasasının merkezlerinden biridir. Sitedeki fiyatlar Kapalıçarşı ve serbest piyasa fiyatlarından hesaplanır. Ayrıntı: Kapalıçarşı altın fiyatları

Kapalıçarşı Primi

Yurt içi gram altın fiyatının, ons fiyatının Dolar kuruyla grama çevrilmiş değerinden yüzde olarak farkıdır. Pozitifse yurt içi fiyat dünya fiyatının üstündedir. Ayrıntı: Kapalıçarşı primi

Karat (K)

Ayarın uluslararası adıdır; takılardaki "22K", "18K", "14K" damgaları 22, 18 ve 14 ayarı gösterir. Pırlantada kullanılan karat ise ağırlık birimidir, altın ayarıyla karıştırılmamalıdır.

KMTS

Kıymetli Maden Takip Sistemi'nin kısaltmasıdır. Rafinerilerin ürettiği külçe ve basılı altının üreticisi, tarihi, ağırlığı, saflığı ve seri numarasının Darphane'nin verdiği benzersiz kodla kayıt altına alındığı sistemdir.

Kulplu Altın

Takı olarak kullanılmak için halka (kulp) takılmış sikkedir. Kulp ek ağırlık ve işçilik getirir; bozdururken sikke çoğunlukla tartılıp içindeki altın üzerinden alınır.

Külçe Altın

Rafinerilerin standart ağırlıkta döktüğü ya da bastığı saf altındır. Yurt içinde satılan basılı altın dikdörtgendir; üzerinde rafineri damgası, seri numarası, ağırlık, saflık ve "GOLD" ya da "AU" yazısı bulunur. Ayrıntı: Külçe altın fiyatları

L

LBMA

Londra Külçe Piyasası Birliği'nin (London Bullion Market Association) kısaltmasıdır. Uluslararası külçe altın ticaretinin standartlarını belirleyen kuruluştur.

M

Makas (Alış-Satış Farkı)

Satış ile alış fiyatı arasındaki farktır. Aynı gün alıp bozdurduğunuzda bu fark kadar eksik alırsınız; ürüne göre ve gün içinde değişir. Ayrıntı: Alış-satış farkı

Mihenk Taşı

Altının ayarını anlamak için kullanılan koyu, sert taştır. Ürün taşa sürtülür ve bıraktığı iz, ayarı bilinen örneklerle ve belirli asitlerle karşılaştırılır. Ayrıntı: Altın nasıl anlaşılır?

Milyem

Bir ürünün binde kaçının saf altın olduğunu gösteren ölçüdür. 22 ayar 916, 18 ayar 750, 14 ayar 585 milyemdir; ürünün altın değeri ağırlığı, milyemi ve has altın fiyatıyla bulunur. Ayrıntı: Ayar ve milyem nedir?

N

Nisap (Altın Zekâtı)

Zekât gerekmesi için gereken en az miktardır. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre altında nisap 24 ayardan 80,18 gramdır; zekât kırkta birdir. Ayrıntı: Altın zekâtı nasıl hesaplanır?

O

Ons (Troy Ons)

Uluslararası altın fiyatının birimidir; bir troy ons 31,1035 gramdır. Dünya piyasasında altın fiyatı ons başına Dolar olarak verilir. Ayrıntı: Ons altın fiyatı

P

Piyasa Kapalı · Son Fiyat

Hafta sonu ve resmî tatillerde borsada altın işlem görmez. Bu saatlerde sitedeki fiyatlar son işlem saatindeki fiyattır ve "Piyasa Kapalı · Son Fiyat" diye gösterilir. Ayrıntı: Hafta sonu kuyumcuda altın alınır mı?

R

Rafineri

Altını saflaştıran ve külçe, gram altın gibi basılı ürünler üreten kuruluştur. Rafinerilerin ürettiği basılı altının özelliklerini Hazine ve Maliye Bakanlığı genelgesi belirler.

Reşat Altını

Sultan V. Mehmed Reşad döneminde (1909–1918) basılmış sikke altındır; 7,216 gram ve 22 ayardır. Darphane 2022'de yeniden basmaya başladı. Ayrıntı: Reşat altını nedir?

S

Sarrafiye

Kuyumcuların Darphane basımı Cumhuriyet altınları (çeyrek, yarım, tam, Ata gibi) için kullandığı genel addır. Bu ürünler ağırlık ve ayarı sabit olduğu için adetle alınıp satılır.

Satış

Kuyumcunun ya da döviz bürosunun size sattığı fiyattır; altın ya da döviz alırken bu fiyatı ödersiniz. Sitede "Satış (Alırken)" diye yazılır.

Sikke (Ata) Altın

Darphane'nin bastığı Ata çeyrek, Ata yarım, Ata lira, ikibuçuk ve beşli sikkelerdir. Ziynete göre çapları küçük, kalınlık ve ağırlıkları fazladır; kenar tırtılları düzdür. Ayrıntı: Ata altın fiyatı

T

Tam Altın (Teklik)

7,016 gram, 22 ayar ziynet altınıdır. Ata altından 200 miligram hafiftir. Ayrıntı: Tam altın fiyatı

Telkari

İnce gümüş ya da altın tellerin kıvrılıp lehimlenmesiyle yapılan el sanatıdır. Midyat Telkârisi coğrafi işaretlidir; gümüş ürünler "MT-950" damgalıdır. Ayrıntı: Telkari nedir?

Trabzon Hasırı

Çok ince altın ya da gümüş tellerin kumaş gibi örülmesiyle yapılan, Trabzon'a özgü takıdır. El emeği yoğun olduğu için işçiliği genellikle yüksektir. Ayrıntı: Trabzon hasırı nedir?

Y

Yarım Altın

3,508 gram, 22 ayar ziynet altınıdır; ağırlık olarak iki çeyreğe eşittir. Ayrıntı: Yarım altın fiyatı

Z

Ziynet Altını

Darphane'nin bastığı çeyrek, yarım, tam, ikibuçuk ve beşli Cumhuriyet altınlarıdır. Hepsi 22 ayardır; kenarları eğik tırtıllıdır. Ayrıntı: Çeyrek, yarım, tam altın kaç gram?

Bu sözlükteki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Diğer konular için altın rehberi.