Gümüş Nasıl Çıkarılır? Gümüş Madeninden Külçeye Üretim ve Türkiye'nin Gümüş Üretimi
Hesaplı Altın · Yayın · 3 dk okuma
Gümüş, içinde gümüş bulunan cevherin madenden çıkarılıp kırılması, öğütülmesi ve kimyasal yollarla ayrıştırılmasıyla elde edilir; dünyada gümüşün büyük kısmı tek başına değil, kurşun-çinko, bakır ve altın madenlerinden yan ürün olarak çıkar. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu'na (USGS) göre dünya gümüş maden üretimi 2025'te tahminen 26.000 ton oldu. Türkiye'de Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) verilerine göre 2025'te 43,59 ton gümüş (metal) üretildi. Bugün gram gümüş satışta 88,63 ₺, bozdururken 81,25 ₺.
Gümüş Neden Çoğunlukla Yan Ürün Olarak Çıkar?
USGS'nin 2026 raporuna göre gümüş birkaç madende ana ürün olsa da çoğunlukla kurşun-çinko, bakır ve altın madenlerinden yan ürün olarak elde edilir; sıralama da bu şekildedir. Aynı rapora göre gümüş kaynaklarının üçte ikisinden fazlası, birden çok metali bir arada içeren (polimetalik) yataklardadır. Yani bir madende gümüş üretiminin artıp azalması çoğu zaman gümüşe değil, o madenin asıl ürünü olan kurşun, çinko, bakır ya da altın üretimine bağlıdır.
Madenden Külçeye Gümüş Üretiminin Aşamaları
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA), gümüş üretiminde kullanılan yöntemin altın madenlerindekiyle temelde benzer olduğunu ve ikisinin de siyanürlemeye dayandığını belirtir. Aşamalar kabaca şöyledir:
- Kırma ve öğütme: Madenden çıkarılan cevher küçük taneler hâline getirilir.
- Özütleme (liç): Altın ve gümüş sulu çözeltiye alınır. Düşük tenörlü cevherde yığın özütleme, daha yüksek tenörlü cevherde tank içinde karıştırmalı özütleme kullanılır.
- Çözeltiden geri kazanma: Metal, aktif karbona tutturma, çinko tozuyla çöktürme ya da elektroliz gibi yöntemlerle çözeltiden alınır.
- Ergitme ve rafinasyon: Elde edilen ham külçe rafineride saflaştırılır.
MTA, Kütahya'daki Gümüşköy tesisinde uygulanan teknolojiyi kırma-öğütme, karıştırmalı özütleme, katı-sıvı ayırımı, çinko ile çöktürme, ergitme ve rafinasyon olarak sıralar. Kurşun-çinko ve bakır madenlerinde ise gümüş, bu metallerin konsantresiyle birlikte izabe ve rafinasyon aşamasında ayrılır. Siyanürün madencilikteki kullanımı madencilikte siyanür yazısında anlatılıyor.
Türkiye'de Yılda Ne Kadar Gümüş Çıkarılıyor?
MAPEG maden istatistiklerine göre Türkiye'nin gümüş (metal) üretimi:
| Yıl | Üretim (Ton) |
|---|---|
| 2025 | 43,59 |
| 2024 | 65,85 |
| 2023 | 96,13 |
| 2022 | 143,26 |
| 2021 | 162,67 |
| 2020 | 98,27 |
| 2019 | 241,59 |
| 2018 | 197,32 |
| 2017 | 151,49 |
| 2016 | 376,64 |
MAPEG tablosunda 2011'den bu yana en yüksek gümüş üretimi 376,64 tonla 2016 yılındadır. Aynı tabloda Türkiye'nin 2025 altın üretimi 28,21 tondur; madenden altın çıkarılışı altın nasıl çıkarılır yazısında.
Dünyada En Çok Gümüş Nerede Çıkarılıyor?
USGS'nin 2026 raporundaki 2025 tahminlerine göre en büyük üreticiler:
| Ülke | 2025 Maden Üretimi (Ton) |
|---|---|
| Meksika | 6.300 |
| Peru | 3.600 |
| Çin | 3.400 |
| Bolivya | 1.500 |
| Şili | 1.400 |
| Polonya | 1.300 |
| Rusya | 1.200 |
| Dünya Toplamı | 26.000 |
Çıkarılan Gümüşün Bugünkü Değeri
Aşağıdaki tablo, üretim miktarlarının bugünkü gram gümüş fiyatıyla değerini gösterir ve sayfa açıkken canlı güncellenir.
| Miktar | Alırken (Satış) | Bozdururken (Alış) |
|---|---|---|
| 1 Kilogram Gümüş | 88.630,00 ₺ | 81.250,00 ₺ |
| 1 Ton Gümüş | 88.630.000,00 ₺ | 81.250.000,00 ₺ |
| Türkiye'nin 2025 Üretimi (43,59 Ton) | 3.863.381.700,00 ₺ | 3.541.687.500,00 ₺ |
Tablo yalnız gram fiyatıyla yapılan bir çarpımdır; madenin satış geliri rafinasyon, taşıma ve sözleşme koşullarına göre farklıdır. Gümüş fiyatının nasıl oluştuğu gümüş fiyatı nasıl belirlenir yazısında.
Sık Sorulan Sorular
Türkiye 2025'te Kaç Ton Gümüş Üretti?
MAPEG maden istatistiklerine göre Türkiye 2025 yılında 43,59 ton gümüş (metal) üretti. Bu rakam 2024'teki 65,85 tondan düşüktür.
Dünyada En Çok Gümüşü Hangi Ülke Çıkarıyor?
USGS'nin 2026 raporuna göre 2025'te en çok gümüş Meksika'da çıkarıldı: tahminen 6.300 ton. Meksika'yı 3.600 tonla Peru ve 3.400 tonla Çin izledi.
Gümüş Hurdadan Yeniden Elde Edilir mi?
Evet. USGS'ye göre ABD'de 2025'te yaklaşık 1.000 ton gümüş yeni ve eski hurdadan geri kazanıldı; bu, ülkedeki görünür tüketimin yaklaşık yüzde 11'idir. Kırık takı ve eşyaların kuyumcuda değerlendirilmesi hurda gümüş yazısında.
Bu yazı Hesaplı Altın editör ekibi tarafından yayın ilkelerimize göre hazırlanmıştır. Ağırlık, ayar, vergi ve mevzuat bilgileri resmî kaynaklardan; diğer bilgiler yazı sonundaki kaynaklardan alınmıştır. Hata bildirimi: Hakkımızda.