Altın Nasıl Çıkarılır? Madenden Külçeye Altın Üretimi ve Türkiye'nin Yıllık Üretimi

Altın, içinde altın bulunan kayaç (cevher) madenden çıkarılıp kırılıp öğütüldükten sonra kimyasal ya da fiziksel yollarla ayrıştırılarak elde edilir; bu ham ürün rafineride saflaştırılarak en az 995/1000 saflıkta külçeye dönüştürülür. MAPEG verilerine göre Türkiye'de 2025 yılında 28,21 ton altın (metal) üretildi. Bugün 1 gram has altın satışta 6.444,74 ₺, bozdururken 6.420,57 ₺.

Madenden Külçeye Altın Üretiminin Aşamaları

1. Arama ve ruhsat. 3213 sayılı Maden Kanunu'na göre altın IV. grup madenler arasındadır ve madenler Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır; bulundukları arazinin mülkiyetine tabi değildir. Altın aramak ve işletmek için ruhsat gerekir.
2. Cevherin çıkarılması. Altın içeren kayaç, yataktaki konumuna göre açık ocaktan ya da yer altından çıkarılır.
3. Kırma ve öğütme. Cevher kırıcılarda parçalanır ve öğütülür; böylece altın taneleri kimyasal işleme açılır.
4. Ayrıştırma. Altın, cevherden kimyasal çözeltilerle (liç) ya da fiziksel yöntemlerle ayrılır ve biriktirilir. Hangi yöntemin kullanılacağı cevherin yapısına göre değişir.
5. Dore bar. Ayrıştırılan altın eritilerek dore bara dökülür. Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın Kıymetli Maden Standartları Tebliği dore barı "cevherden üretilen, rafinaj işlemine tabi tutulmamış, yapısında altın, gümüş ve diğer kıymetli madenleri barındıran külçe" olarak tanımlar.
6. Rafinaj. Dore bar rafineride saflaştırılır. Aynı Tebliğ'e göre rafinerilerin ürettiği standart külçe altının saflığı en az 995/1000 olmalıdır ve her külçenin üzerinde ayar damgası, rafinerinin amblemi ya da damgası ve saflık ayarı bulunmalıdır.

Rafineriden çıkan standart külçe, kuyumcuda satılan külçe altın ve gram altın ürünlerinin, takıların ve Cumhuriyet altınlarının hammaddesidir. Darphane de Cumhuriyet altını üretiminde Borsa İstanbul Rafineri Listesindeki rafinerilerde üretilmiş 995/1000 saflıkta 24 ayar standart külçeyi kabul eder.

Türkiye'de Yılda Ne Kadar Altın Çıkarılıyor?

Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) maden istatistiklerine göre Türkiye'nin altın (metal) üretimi:

MAPEG tablosunda 2011'den bu yana en yüksek üretim 42,10 tonla 2020 yılındadır. Rakamlar MAPEG'in metalik maden üretimleri tablosundandır, yani madenden elde edilen altını gösterir.

Çıkarılan Altının Bugünkü Değeri

Aşağıdaki tablo yurt içindeki has altın fiyatıyla hesaplanır ve sayfa açıkken canlı güncellenir. Ons ile gram arasındaki ilişki ons kaç gram yazısında.

Altın Çıkarma Maliyeti Ne Kadar?

Altın çıkarma maliyeti için MAPEG'in yayımladığı ortak bir rakam yoktur. Maliyet madenden madene değişir: cevherdeki altın oranı, yatağın derinliği, kullanılan ayrıştırma yöntemi, enerji ve işçilik giderleri, çevre ve rehabilitasyon yükümlülükleri toplam maliyeti belirler. Bu yüzden "1 ons altının çıkarma maliyeti" diye tek bir sayı vermek doğru olmaz; şirketlerin kendi maden sahaları için açıkladığı rakamlar da yalnız o sahaya aittir.

Altının piyasa fiyatı çıkarma maliyetine göre değil, dünyadaki arz ve talebe göre belirlenir. Altının neden değerli olduğu altın neden değerli yazısında.

Sık Sorulan Sorular

Dore Bar ile Külçe Altın Arasındaki Fark Ne?

Dore bar madenden gelen, henüz rafine edilmemiş ve içinde gümüş gibi başka madenler de bulunan ham külçedir. Standart külçe altın ise rafineride saflaştırılmış, saflığı en az 995/1000 olan ve üzerinde damgası bulunan üründür.

Türkiye 2025'te Kaç Ton Altın Üretti?

MAPEG maden istatistiklerine göre Türkiye 2025 yılında 28,21 ton altın (metal) üretti. Bu rakam 2024'teki 31,68 tondan düşüktür.

Hurda Altın Yeniden Kullanılabilir mi?

Evet. Tebliğ'e göre rafinaj, hurda da dahil olmak üzere işlenmiş ya da işlenmemiş altının saflaştırılarak uluslararası standartlara getirilmesidir. Kuyumcuya bozdurulan hurda altın da bu yolla yeniden külçeye dönüşebilir; ayrıntı hurda altın nedir yazısında.