Efektif Kur Nedir? Efektif Satış Kuru, Efektif Alış Kuru ve Döviz Kurundan Farkı
Hesaplı Altın · Yayın · 3 dk okuma
Efektif satış kuru, nakit döviz yani banknot satın alırken uygulanan kurdur; efektif alış kuru ise elinizdeki nakit dövizi bozdururken uygulanan kurdur. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) her iş günü 15.30'da her döviz için dört gösterge kur belirler: döviz alış, döviz satış, efektif alış ve efektif satış. Döviz kuru hesaplar arası işlemler, efektif kur elden alınıp verilen banknot içindir; TCMB'nin İngilizce bülteninde efektif kur "Banknote" olarak geçer. Bugün Kapalıçarşı ve serbest piyasada Dolar satışı 49,91 ₺, Euro satışı 55,94 ₺.
Efektif Kur ile Döviz Kuru Arasındaki Fark
Merkez Bankası'nın bülteninde efektif kurda alış ile satış arasındaki fark, aynı dövizin döviz kurundaki farkından geniştir. Aşağıdaki tablo TCMB'nin 25 Eylül 2026 bülteninden alınmıştır. Fark, alış ile satış arasındaki mesafenin satış kuruna oranıdır.
| Döviz | Döviz Alış | Döviz Satış | Fark | Efektif Alış | Efektif Satış | Fark |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ABD Doları | 48,7901 | 48,8780 | %0,18 | 48,7560 | 48,9514 | %0,40 |
| Euro | 55,5878 | 55,6880 | %0,18 | 55,5489 | 55,7715 | %0,40 |
| İngiliz Sterlini | 64,4761 | 64,8122 | %0,52 | 64,4309 | 64,9094 | %0,74 |
| İsviçre Frangı | 58,7128 | 59,0898 | %0,64 | 58,6248 | 59,1784 | %0,94 |
| Suudi Riyali | 12,9947 | 13,0181 | %0,18 | 12,8972 | 13,1158 | %1,67 |
| Japon Yeni (100) | 30,8133 | 31,0173 | %0,66 | 30,6993 | 31,1352 | %1,40 |
| Kuveyt Dinarı | 157,6752 | 159,7384 | %1,29 | 155,3101 | 162,1345 | %4,21 |
Tablo iki şeyi gösterir. Birincisi, her dövizde efektif satış kuru döviz satış kurundan yüksek, efektif alış kuru döviz alış kurundan düşüktür. İkincisi, fark dövizden dövize değişir: Dolarda ve Euroda efektif fark döviz farkının iki katından biraz fazlayken, Suudi Riyalinde dokuz katından fazladır.
Hangi Dövizlerin Efektif Kuru Var?
TCMB'nin 25 Eylül 2026 bülteninde 21 döviz vardır ve bunların 12'si için efektif kur açıklanır: ABD Doları, Avustralya Doları, Danimarka kronu, Euro, İngiliz Sterlini, İsviçre Frangı, İsveç kronu, Kanada Doları, Kuveyt dinarı, Norveç kronu, Suudi Riyali ve Japon Yeni. Rumen leyi, Rus rublesi, Çin yuanı, Pakistan rupisi, Katar Riyali, Güney Kore wonu, Azerbaycan manatı, Birleşik Arap Emirlikleri dirhemi ve Kazakistan tengesi için yalnız döviz alış ve satış kuru ilan edilir. Kodların anlamı para birimi kodları yazısında.
Efektif Kur Ne Zaman ve Nasıl Kullanılır?
- Saat: TCMB'ye göre kurlar her iş günü 15.30'da belirlenir, 16.00–16.30 arasında sitede, ertesi gün Resmî Gazete'de yayımlanır. Hafta sonu, resmî tatil ve yarım günlerde belirlenmez.
- Bağlayıcılık: Kurlar hiçbir kişi ya da kurumu bağlamaz. Banka ve döviz bürosu kendi efektif kurunu uygular; TCMB kuru karşılaştırma ölçüsüdür.
- Merkez Bankası'ndan alım: TCMB'nin sıkça sorulan sorularına göre Merkez Bankası veznelerinden gerçek kişilere döviz ya da efektif alım satımı yapılmaz.
Günlük tablo Merkez Bankası döviz kurları sayfasında. Serbest piyasadaki bugünkü alış-satış farkları aşağıdadır ve sayfa açıkken canlı güncellenir:
| Döviz | Alış (Bozdururken) | Satış (Alırken) | Fark |
|---|---|---|---|
| Dolar | 49,77 ₺ | 49,91 ₺ | %0,2859 |
| Euro | 55,75 ₺ | 55,94 ₺ | %0,3316 |
| Sterlin | 66,32 ₺ | 66,69 ₺ | %0,5584 |
| İsviçre Frangı | 59,95 ₺ | 60,46 ₺ | %0,8386 |
Efektif Kur ile Reel Efektif Döviz Kuru Karıştırılmamalı
Adları benzese de ikisi farklı şeylerdir. TCMB'nin tanımına göre nominal efektif döviz kuru, Türkiye'nin dış ticaretinde önemli payı olan ülkelerin paralarından oluşan sepete karşı Türk lirasının ağırlıklı ortalama değeridir; reel efektif döviz kuru bu değerden fiyat etkileri arındırılarak bulunur. Reel efektif kur bir alım satım kuru değil, Türk lirasının değerini izleyen bir göstergedir ve EVDS'de zaman serisi olarak yayımlanır.
Sık Sorulan Sorular
Efektif Alış Kuru Ne Demek?
Efektif alış kuru, elinizdeki nakit dövizi (banknot) bozdururken uygulanan kurdur. TCMB'nin 25 Eylül 2026 bülteninde Dolarda efektif alış 48,7560 TL, döviz alış ise 48,7901 TL'ydi; nakit Dolar hesaptaki Dolardan biraz daha düşük kurdan alınır.
Neden Bazı Dövizlerin Efektif Kuru Yok?
TCMB bülteninde her döviz için efektif kur yer almaz. 25 Eylül 2026 bülteninde 21 dövizin 12'si için efektif kur vardı; Çin yuanı, Rus rublesi ve Birleşik Arap Emirlikleri dirhemi gibi 9 döviz için yalnız döviz alış ve satış kuru açıklandı.
Reel Efektif Döviz Kuru ile Efektif Kur Aynı Şey mi?
Hayır. Efektif kur nakit dövizin alış-satış kurudur. Reel efektif döviz kuru ise TCMB'nin Türk lirasının dış ticaret ortaklarının paralarına karşı değerini fiyat etkilerinden arındırarak ölçtüğü bir göstergedir.
Efektif Kur Resmî Gazete'de Yayımlanır mı?
Evet. TCMB'ye göre her iş günü belirlenen döviz ve efektif alış-satış kurları aynı gün TCMB'nin sitesinde, ertesi gün Resmî Gazete'de yayımlanır. Hafta sonu ve resmî tatillerde kur belirlenmez.
Bu yazı Hesaplı Altın editör ekibi tarafından yayın ilkelerimize göre hazırlanmıştır. Ağırlık, ayar, vergi ve mevzuat bilgileri resmî kaynaklardan; diğer bilgiler yazı sonundaki kaynaklardan alınmıştır. Hata bildirimi: Hakkımızda.