Darphane Nedir, Ne İş Yapar? Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü ve Altın
Hesaplı Altın · Yayın · 3 dk okuma
Darphane, madeni para ve Cumhuriyet altını basan devlet kurumudur; tam adı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü'dür ve Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı kuruluş olarak İstanbul'da çalışır. Darphane'nin Küçük Sözlük'üne göre kelime Arapça "darb" ve Farsça "hane" sözcüklerinden oluşur ve "para basılan yer" demektir. Altın piyasası için önemi şudur: çeyrek, yarım, tam ve Ata altını yalnız Darphane basar, ama Darphane altın satmaz ve fiyat belirlemez. Bugün bir çeyrek altın satışta 10.538,50 ₺, gram altın 6.465,74 ₺.
Darphane Ne İş Yapar?
Darphane'nin açıklamasına göre kurum, 15 Temmuz 2018 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerine göre şu görevleri yürütür:
- madeni ufaklık para ve hatıra para basımı,
- Cumhuriyet altın sikkeleri ve Cumhuriyet ziynet altınlarının basımı,
- resmî mühürlerin, madalyon, madalya ve nişanların üretimi,
- vize ve harç pulları ile değerli kâğıtların basımı ve dağıtımı.
Darphane'nin sayfasına göre pasaportlar da bu değerli kâğıt görevi kapsamında Darphane'de üretilir ve Haziran 2010'dan beri kullanılır. Darphane'nin görev listesinde kâğıt para (banknot) basımı yoktur.
Darphane'nin Altınla İlgili İşleri
| İş | Ne Yapar? |
|---|---|
| Cumhuriyet Altını ve Reşat Altını Basımı | Külçe getiren şahıs şirketi ve tüzel kişilerin siparişi üzerine basar; bireylere satış yapmaz |
| Altın Analizi | Kıymetli madenlerin ayar analizini yapar; 2026 tarifesine göre bir altın analizi 1.300 TL |
| Özel Ayar Evleri | 2022 tarihli Tebliğ kapsamında özel ayar evlerini yetkilendirir ve denetler |
| Kıymetli Maden Takip Sistemi (KMTS) | 2023/1 sayılı Tebliğ ile kuruldu; rafinerilerin ürettiği külçeye Darphane'nin verdiği benzersiz kod işlenir ve kayda alınır |
| Darphane Altın Sertifikası | Borsa İstanbul'da işlem gören, altına dayalı sertifika |
Darphane'ye göre Cumhuriyet altını üretimi karşılığında belli bir işçilik ve fire alır: ziynet çeyrekte kilogram başına 14,30 gram. Darphane altın alım satımı yapmadığı için altın fiyatlarının belirlenmesinde ve piyasadaki Cumhuriyet altını miktarında etkisi yoktur. Sipariş süreci Darphane'den altın alınır mı, sertifika Darphane altın sertifikası yazısında.
Darphane'nin Bastığı Altınların Bugünkü Fiyatı
Darphane'nin bastığı Cumhuriyet altınlarının hepsi 22 ayardır. Fiyatlar Kapalıçarşı ve serbest piyasadan alınır ve sayfa açıkken canlı güncellenir.
| Altın | Darphane Ağırlığı | Satış (Alırken) | Alış (Bozdururken) |
|---|---|---|---|
| Çeyrek | 1,754 g | 10.538,50 ₺ | 10.456,21 ₺ |
| Yarım | 3,508 g | 21.070,50 ₺ | 20.909,71 ₺ |
| Tam | 7,016 g | 42.005,50 ₺ | 41.697,27 ₺ |
| Ata | 7,216 g | 42.759,50 ₺ | 42.340,50 ₺ |
Bütün boyların ağırlığı çeyrek altın kaç gram yazısında.
Darphane Ne Zaman Kuruldu?
Darphane'nin tarihçesine göre ilk kuruluşun kesin tarihini gösteren bir belge yoktur. Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'da Beyazıt Camii civarında kurdurduğu darphane Türk Darphanesi'nin başlangıcı sayılır ve Fatih'in burada kendi adına bastırdığı ilk Türk altınının tarihi olan 1467, kuruluş tarihi olarak kabul edilebilir. Sonraki önemli tarihler:
- 1596: Darphane Beyazıt'taki Simkeşhane'ye taşındı.
- 1723: Topkapı Sarayı sahasındaki binalara taşındı.
- 1843: Diğer darphaneler kapatıldı; bu tarihten sonra para yalnız İstanbul'da basıldı.
- 1933: 1845'ten beri çalışan Matbaa Müdürlüğü ile birleşti.
- 1967: Yıldız-Beşiktaş'taki bugünkü binasına taşındı.
- 1984: 234 sayılı KHK ile bugünkü kuruluş yapısı düzenlendi.
- 2012: Damga Matbaası bölümü Topkapı'daki eski binalardan Kartal Cevizli'ye taşındı.
Cumhuriyet altınlarının basım tarihçesi Cumhuriyet altını ne zaman basıldı yazısında.
Darphane Nerede?
Darphane'nin genel yönetimi ve darphane bölümü İstanbul Beşiktaş'ta, Balmumcu'daki genel müdürlük binasındadır (Dikilitaş Mahallesi, Yenidoğan Sokak No: 55). Damga Matbaası bölümü Kartal Cevizli'dedir. Darphane'de altın satışı yapılmadığı için bireysel alıcının çeyrek almak için Darphane'ye gitmesi gerekmez; çeyrek kuyumcu ve bankalardan alınır.
Sık Sorulan Sorular
Darphane Kâğıt Para Basar mı?
Hayır. Darphane'nin görevleri arasında madeni para, hatıra para, Cumhuriyet altını, mühür, pul ve değerli kâğıt basımı vardır; banknot basımı bu listede yer almaz.
Darphane'ye Kimler Altın Getirebilir?
Darphane'ye göre Cumhuriyet ve Reşat altını siparişi, standart külçe altın getiren ve kimlik bilgilerini veren şahıs şirketleri ile tüzel kişiler tarafından verilir. Kabul edilen külçe, Borsa İstanbul Rafineri Listesi'ndeki rafinerilerde üretilmiş 995/1000 saflıkta 24 ayar külçedir.
Darphane Altının Ayarını Ölçer mi?
Evet. Darphane'nin analiz müdürlüğü kıymetli maden analizi yapar; 2026 tarifesinde bir altın analizinin ücreti 1.300 TL'dir. Darphane ayrıca yetkilendirdiği özel ayar evlerini denetler.
Darphane Hangi Bakanlığa Bağlı?
Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü, Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı kuruluştur. 1983'e kadar Maliye Bakanlığı'nın ana hizmet birimiydi; 1983'te Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı'na bağlandı.
Bu yazı Hesaplı Altın editör ekibi tarafından yayın ilkelerimize göre hazırlanmıştır. Ağırlık, ayar, vergi ve mevzuat bilgileri resmî kaynaklardan; diğer bilgiler yazı sonundaki kaynaklardan alınmıştır. Hata bildirimi: Hakkımızda.