Ata Altın ile Cumhuriyet Altını Farkı: Ata Lira, Tam Altın ve Ata Çeyrek Karşılaştırması
Hesaplı Altın · Yayın · 5 dk okuma
Çeyrek Altın 10.084,00 ₺ · Satış (Alırken)
Ata altın ile Cumhuriyet altını ayrı ürünler değildir: Ata altın, Darphane'nin bastığı Cumhuriyet altınlarından biridir ve 7,216 gramlık birlik sikke altındır. "Cumhuriyet altını" Darphane'nin kullandığı üst addır; çeyrekten beşliğe kadar 10 çeşidin hepsini kapsar. Karışıklık, aynı birlik boyda iki ayrı altın basılmasından doğar: 7,216 gramlık Ata lira (sikke) ve 7,016 gramlık tam altın (ziynet). Bugün Ata altın satışta 41.228,52 ₺, bozdururken 40.620,72 ₺; tam altın satışta 40.189,00 ₺, bozdururken 39.560,03 ₺.
"Ata Altın" Adı Nereden Geliyor?
Darphane'nin Küçük Sözlük'üne göre Ata altını, halk arasında meskûk (sikke) Cumhuriyet altınına verilen addır. Darphane bu adla ayrı bir altın üretmez; ad, yaygın kullanımla yerleşmiştir. Darphane'nin resmî adları "Cumhuriyet altın sikkesi" ve "Cumhuriyet ziynet altını"dır. Darphane'nin bilgi notuna göre halk arasında Ata lira denen altın, sikke grubunun 7,216 gramlık birliğidir.
Sözlükler adı farklı kullanır. Türk Dil Kurumu'nun Güncel Türkçe Sözlük'ü "cumhuriyet altını" maddesini 7,216 gramlık sikke olarak tanımlar ve "ata lira, lira, tam altın" adlarını eş anlamlı verir. Darphane'de ise tam altın (birlik ziynet) 7,016 gramdır. Bu yüzden kuyumcuda "Cumhuriyet altını" ya da "tam altın" denince iki farklı sikke kastedilebilir. En güvenli yol, sikkenin adını gramıyla birlikte söylemektir.
Sikke (Ata) Ailesi ile Ziynet Ailesi
Darphane Cumhuriyet altınlarını iki grupta, her grupta beş boyda basar. Aşağıdaki tablo iki grubu resmî kaynaklarla karşılaştırır.
| Sikke (Ata) Ailesi | Ziynet Ailesi | |
|---|---|---|
| Resmî Adı | Cumhuriyet altın sikkesi | Cumhuriyet ziynet altını |
| Halk Arasındaki Adları | Ata çeyrek, Ata yarım, Ata lira, Ata beşli | Çeyrek, yarım, tam, gremse, beşli |
| Birlik Ağırlığı ve Çapı | 7,216 g, 22 mm | 7,016 g, 30 mm |
| Çeyrek Ağırlığı ve Çapı | 1,804 g, 15 mm | 1,754 g, 18 mm |
| Ayar | 22 ayar (916,6 milyem) | 22 ayar (916,6 milyem) |
| Ağırlık Toleransı | ± binde 2 | ± binde 4 |
| Kenar Tırtılı | Düz | Eğik |
| Tarihin Değiştiği Gün | Her yıl 29 Ekim | Her yılın başı |
| 2025'te Basılan Birlik | 2.202.220 adet | 1.791.477 adet |
| 2025'te Basılan Çeyrek | 280.245 adet | 7.035.130 adet |
Toleranslar 1 Ağustos 1951 tarihli 1738 sayılı TBMM Kararı'ndandır: sikkede ayar ve ağırlık toleransı ± binde 2, ziynette ayar toleransı ± binde 2, ağırlık toleransı ± binde 4'tür. Buna göre bir Ata lira 7,202 ile 7,230 gram, bir tam altın 6,988 ile 7,044 gram arasında basılır. Basım adetleri Darphane'nin 2025 yılı üretim tablosundandır: birlik boyda Ata lira, çeyrek boyda ise ziynet çeyrek açık farkla daha çok basılmıştır.
Ata Çeyrek ile Çeyrek Altın Farkı
Ata çeyrek, sikke ailesinin çeyreğidir; kuyumcuda "çeyrek altın" denince ise çoğunlukla ziynet çeyrek anlaşılır. Darphane'ye göre Ata çeyrek 1,804 gram ve 15 mm, ziynet çeyrek 1,754 gram ve 18 mm'dir. Yani Ata çeyrek daha küçük görünür ama 50 miligram daha ağırdır ve içinde yaklaşık 0,046 gram daha fazla saf altın vardır.
| Çeyrek Altın (Ziynet) | Ata Çeyrek (Sikke) | |
|---|---|---|
| Ağırlık | 1,754 g | 1,804 g |
| Çap | 18 mm | 15 mm |
| Basımda İzin Verilen Ağırlık Aralığı | 1,747–1,761 g | 1,800–1,808 g |
| İçindeki Saf Altın | 1,608 g | 1,654 g |
| İçindeki Altının Bugünkü Değeri | 9.844,10 ₺ | 10.124,73 ₺ |
Tablo sayfa açıkken canlı güncellenir. İki çeyreğin ağırlık aralıkları örtüşmez; bu yüzden hassas bir terazi ikisini ayırır. Yüzlerinden ayırmak için: TDK'nın tarifine göre Ata çeyrekte "Türkiye Cumhuriyeti" yazısının altında 1923 ve Cumhuriyet'in kaçıncı yılında basıldığını gösteren rakam, kenarda meşe yaprağı ve buğday başağı vardır; ziynet çeyrekte ise basıldığı yıl ve kenarda 32 yıldız ile çiçek motifi bulunur. Ayrıntı çeyrek altının üzerinde ne yazar yazısında.
Bugün ziynet çeyrek altın satışta 10.084,00 ₺, bozdururken 9.925,83 ₺. Ata çeyreğin fiyatı ayrı sorulur; içindeki altın daha fazla olduğu için ziynet çeyrek fiyatından alınması sizin aleyhinizedir.
Fiyat Farkı Nereden Gelir?
Ata lira ile tam altın arasındaki altın farkı 0,2 gram 22 ayar, yani yaklaşık 0,183 gram saf altındır; bu miktarın bugünkü değeri 1.121,66 ₺. Kuyumcudaki fiyat farkı bu tutardan farklı olabilir, çünkü satış fiyatına işçilik, kuyumcu payı ve talep de girer. Darphane'nin kendi payı bile iki ailede farklıdır: 1 kilogram külçeden 149 Ata lira basılırken kilogram başına 9,43 gram, 153 tam altın basılırken 11,08 gram işçilik ve fire kesilir.
| Ata Altın | Tam Altın | |
|---|---|---|
| Satış (Alırken) | 41.228,52 ₺ | 40.189,00 ₺ |
| Alış (Bozdururken) | 40.620,72 ₺ | 39.560,03 ₺ |
| Alış-Satış Farkı | %1,47 | %1,57 |
| İçindeki Altının Değeri | 40.498,89 ₺ | 39.376,42 ₺ |
Birden çok sikkeyi birlikte hesaplamak için altın hesaplama aracını kullanabilirsiniz; saf altının gram fiyatı has altın sayfasında. Aynı 7,216 gram ağırlıktaki Osmanlı sikkesi için Reşat altını yazısına bakabilirsiniz.
Alırken ve Bozdururken
- Adı ve gramı faturaya yazdırın: "Ata lira 7,216 g" ya da "tam altın 7,016 g". "Cumhuriyet altını" tek başına hangi sikke olduğunu göstermez.
- Terazide görün. Ata lira ile tam altın arasındaki 0,2 gramlık fark, çeyreklerdeki 50 miligramlık fark hassas terazide görülür.
- Bozdururken doğru fiyatı isteyin. Ata sikkenin ziynet fiyatından alınmaması için kuyumcuya sikkenin türünü siz söyleyin.
Sık Sorulan Sorular
Ata Altın Cumhuriyet Altını Sayılır mı?
Evet. Darphane'ye göre Cumhuriyet altınları sikke ve ziynet olmak üzere iki gruptur; Ata altın, sikke grubunun 7,216 gramlık birliğidir. "Ata" adı resmî değildir, halk arasında yerleşmiş bir addır.
Ata Çeyrek ile Çeyrek Altın Aynı Fiyattan mı Bozdurulur?
Hayır, ikisi ayrı fiyatlanır. Ata çeyrek 1,804 gram, ziynet çeyrek 1,754 gramdır; Ata çeyrekte yaklaşık 0,046 gram daha fazla saf altın vardır. Bozdururken kuyumcuya sikkenin Ata çeyrek olduğunu söyleyin.
Ata Altın mı Tam Altın mı Daha Çok Basılıyor?
Darphane'nin 2025 üretim tablosuna göre yıl boyunca 2.202.220 Ata lira ve 1.791.477 tam altın basıldı. Çeyrek boyda durum terstir: 7.035.130 ziynet çeyreğe karşılık 280.245 Ata çeyrek basıldı.
Ata Çeyrek Terazide Nasıl Ayırt Edilir?
1738 sayılı TBMM Kararı'ndaki toleranslara göre ziynet çeyrek 1,747–1,761 gram, Ata çeyrek 1,800–1,808 gram arasında basılır. Tartıda 1,80 gramın üstünde gelen sağlam bir çeyrek büyük olasılıkla Ata çeyrektir; yüzündeki 1923 rakamı bunu doğrular.
Bu yazı Hesaplı Altın editör ekibi tarafından yayın ilkelerimize göre hazırlanmıştır. Ağırlık, ayar, vergi ve mevzuat bilgileri resmî kaynaklardan; diğer bilgiler yazı sonundaki kaynaklardan alınmıştır. Hata bildirimi: Hakkımızda.