Altın Nasıl Temizlenir? Evde Güvenli Temizlik ve Kaçınılacak Maddeler

Altın takı en güvenli şekilde ılık su, birkaç damla yumuşak sıvı bulaşık sabunu ve yumuşak bir fırçayla temizlenir; ardından durulanıp yumuşak bir bezle kurulanır. Mücevher alanının önde gelen kurumlarından GIA, çamaşır suyu gibi klorlu maddelerin altın alaşımlarına zarar verebileceğini, aşındırıcı maddelerin ise altını çizebileceğini belirtir. Temizlik altının miktarını ya da değerini değiştirmez; bozdururken kuyumcu yalnız gram ve ayara bakar.

Adım Adım Evde Temizlik

1. Hazırlık: Bir kaseye ılık (sıcak değil) su koyun ve birkaç damla yumuşak sıvı bulaşık sabunu ekleyin. Lavabonun tıkacını kapatın ya da bir süzgeç kullanın; küçük parçalar kaçabilir.
2. Bekletme: Takıyı birkaç dakika suda bekletin; kir ve krem kalıntıları yumuşar.
3. Fırçalama: Yalnız takılar için ayırdığınız yumuşak bir diş fırçasıyla, özellikle zincir halkalarının ve desenlerin arasını nazikçe fırçalayın.
4. Durulama: Temiz ılık suyla iyice durulayın; sabun kalıntısı donuk bir görünüm bırakabilir.
5. Kurulama: Havsız, yumuşak bir bezle kurulayın. Kâğıt havlu yerine pamuklu ya da mikrofiber bez tercih edin.

Nelerden Kaçınmalı?

• Çamaşır suyu ve klor: GIA'ya göre klor ve diğer ağartıcılar bazı taşlara ve metal alaşımlarına zarar verebilir. Havuza ya da ev temizliğine başlamadan önce takıyı çıkarın.
• Aşındırıcılar: Kum, toz deterjan, diş macunu gibi aşındırıcı maddeler altını çizebilir. Altın yumuşak bir metaldir ve zamanla aşınır; sert fırça ve aşındırıcı bu aşınmayı hızlandırır.
• Titreşimli (ultrasonik) temizleyiciler: GIA'ya göre birçok taş ultrasonik temizleyicide zarar görebilir. Taşlı takıyı bu cihazlarla temizlemeden önce kuyumcunuza sorun.
• Kaynar su ve ani sıcaklık değişimi: Bazı taşlar ani sıcaklık değişiminden etkilenebilir; ılık su yeterlidir.

Karbonat, Sirke ve Diş Macunuyla Altın Temizlenir mi?

Diş macunuyla temizlik GIA tarafından açıkça önerilmez; karbonat ve sirke için GIA'nın bakım rehberlerinde ayrı bir öneri yoktur, GIA'nın güvenli dediği yöntem ılık su ve hafif bulaşık sabunudur. Evde en çok denenen üç yöntemin GIA metinlerine göre durumu şöyle:

• Diş macunu: GIA, bazı metal cilalarında ve diş macununda bulunan aşındırıcıların metali aşındırabileceğini ve bazı taşları çizebileceğini belirtir; pırlantalı takıda diş macunu gibi aşındırıcıların hiç kullanılmamasını, bunların takının tırnaklarını gevşetebileceğini söyler. GIA'ya göre altın yumuşak bir metaldir; eski bir yüzüğün halkası normal kullanımla bile incelebilir.
• Karbonat: GIA'nın temizlik ve bakım sayfalarında karbonat adı geçmez. GIA'nın evde kullanım için önermediği yöntemler arasında toz hâlindeki aşındırıcı ev temizleyicileri vardır. Karbonatı macun yapıp takıya sürmeyi düşünüyorsanız önce kuyumcunuza danışın; ılık su ve hafif bulaşık sabunu aynı işi görür.
• Sirke: GIA'nın sayfalarında sirke de ayrıca anılmaz. GIA, kimyasallara maruz kalmanın altın, gümüş ve platin gibi değerli metallere zarar verebileceğini ya da renklerini değiştirebileceğini, inci ile mercan ve turkuaz gibi gözenekli taşların her türlü kimyasaldan uzak tutulması gerektiğini belirtir. Sirke asitli bir sıvıdır; taşlı ya da incili takıyı sirkeye koymayın.

Kısacası evde güvenli yol yukarıdaki adımlardır: ılık su, birkaç damla hafif bulaşık sabunu, yumuşak fırça ve havsız bez. Geçmeyen donukluk ve çizik için kuyumcunun temizliği ve cilası daha uygundur.

Taşlı Takılar

Ilık su ve yumuşak sabunla temizlik taşların çoğu için güvenlidir. Ancak GIA'ya göre mercan ve turkuaz gibi gözenekli taşlar ile inci kimyasallara karşı hassastır; bunları yalnız nemli yumuşak bir bezle silin ve suda bekletmeyin. Pırlantalı takılarda taşın altında biriken krem ve sabun kalıntısı parlaklığı azaltır; yumuşak fırçayla taşın arkasını da temizleyin.

Altın Kararır mı?

Saf altın havadaki oksijenle tepkimeye girmez ve kararmaz. Takılar ise alaşımdır: 22 ayarda yaklaşık yüzde 8, 14 ayarda yaklaşık yüzde 41 oranında bakır, gümüş gibi başka metaller bulunur. Bu yüzden düşük ayarlı takılarda zamanla renk koyulaşması görülebilir; bu yüzeydedir ve temizlikle çoğunlukla giderilir. Ayarların ne kadar altın içerdiği ayar ve milyem yazısında anlatılıyor.

Takıdaki donukluğun sebebi çoğunlukla kararma değil, cilt yağı, krem, parfüm ve sabun kalıntısıdır. Takıyı krem ve parfüm sürdükten sonra takmak bu birikimi azaltır.

Beyaz Altın

Beyaz altın, altının paladyum ya da nikel gibi beyaz metallerle alaşımıdır ve çoğunlukla parlak beyaz görünmesi için üzeri ince bir rodyum tabakasıyla kaplanır. Bu kaplama zamanla aşınır ve altındaki hafif sarımsı renk görünmeye başlar; bu bir kusur değildir, kuyumcuda yeniden kaplatılabilir. Beyaz altını da aynı şekilde ılık su ve hafif deterjanla temizleyin; sert fırça ve aşındırıcı kaplamanın aşınmasını hızlandırır.

Kuyumcuda Temizlik ve Parlatma

Çizikler ve derin donukluk evde giderilemez. Kuyumcular takıyı parlatabilir (cila); bu işlem yüzeyden çok az miktarda metal alır. Sık cila zamanla ince parçaları aşındırabilir, bu yüzden gerektiğinde yaptırın. Taşlı takılarda kuyumcu, taşların yuvasının sağlam olup olmadığını da kontrol edebilir.

Temizlik Bozdurma Fiyatını Etkiler mi?

Hayır. Kuyumcu takıyı bozdururken gram ve ayara göre ödeme yapar; temiz ya da kirli olması içindeki altını değiştirmez. Ancak bozdurmadan önce taşlı takılarda taşların altında biriken kirin temizlenmesi, tartının doğru okunmasına yardım eder. Bozdurma için altın bozdururken yazısına bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Altın Bulaşık Sabunuyla Temizlenir mi?

Evet. Ilık suya birkaç damla yumuşak sıvı bulaşık sabunu ekleyip yumuşak fırçayla temizlemek çoğu altın takı için güvenli yöntemdir.

Altın Çamaşır Suyuyla Temizlenir mi?

Hayır. Klor ve diğer ağartıcılar altın alaşımlarına ve bazı taşlara zarar verebilir.

Altın Diş Macunuyla Temizlenir mi?

Önerilmez. Diş macunu aşındırıcı içerebilir ve altını çizebilir.

Altın Karbonat ya da Sirkeyle Temizlenir mi?

GIA'nın bakım rehberlerinde karbonat ve sirke için ayrı bir öneri yoktur. GIA'nın evde güvenli dediği yöntem ılık su, hafif bulaşık sabunu ve yumuşak fırçadır; taşlı ve incili takılar kimyasallardan uzak tutulmalıdır.

Altın Kararır mı?

Saf altın kararmaz. Düşük ayarlı takılarda alaşımdaki diğer metaller nedeniyle yüzeyde renk koyulaşması görülebilir; bu çoğunlukla temizlikle geçer.