Altın Nasıl Anlaşılır? Sahte Altını Damgadan, Tartıdan ve Kuyumcuda Ayırt Etme

Bir ürünün gerçekten altın olup olmadığı ve kaç ayar olduğu en güvenilir şekilde kuyumcuda ölçümle anlaşılır. Evde yapabileceğiniz en iyi şey damgaya, ağırlığa ve ambalaja bakmaktır; bunlar ilk ipucunu verir. Mıknatıs, ısırma, sirke, çizme gibi yaygın denemeler ise kesin sonuç vermez ve bazıları ürüne zarar verir. Sahte altına karşı en güçlü korunma, altını faturayla ve bilinen bir kuyumcudan almaktır.

Damgaya Bakın

Altın takıların çoğunda ayarı gösteren küçük bir damga bulunur: "916" ya da "22K" 22 ayar, "750" ya da "18K" 18 ayar, "585" ya da "14K" 14 ayar demektir. Damga ürünün iç yüzünde, kilidinde ya da halkasındadır. Damgası olmayan ya da okunmayan bir üründe ayarı kuyumcuya ölçtürün ve faturaya yazdırın. Ayarın ne anlama geldiği ayar ve milyem yazısında anlatılıyor.

Damga tek başına kanıt değildir: taklit ürüne de damga basılabilir. Ama damgası ile ağırlığı ve rengi birbirini tutmayan ürün, kuyumcuda mutlaka ölçtürülmesi gereken üründür.

Gram ve Külçe Altın: Paket ve Seri Numarası

Rafinerilerin bastığı gram ve külçe altınların nasıl olacağını Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın genelgesi belirler. Buna göre basılı altın:

• en az 995/1000 saflıkta olmak zorundadır;
• üzerinde üreten rafinerinin amblemi ya da damgası, seri numarası, ağırlığı, saflık ayarı ve "GOLD" ya da "AU" yazısı bulunmak zorundadır; bunların dışında bir yazı ya da görsel bulunamaz;
• yalnızca dikdörtgen biçimde üretilebilir;
• bir paket içinde satılır ve paketin üzerinde Darphane'nin verdiği seri numarası, takip sistemine kayıtlı benzersiz kod ve bandrol bulunur.

Yani yuvarlak, üzerinde resim ya da süs olan, paketsiz veya paketi ile üzerindeki seri numarası tutmayan bir "gram altın" bu kurallara uymaz. Paketi açılmış gram altını kuyumcuya ölçtürmeden almayın. Külçe boyları ve fiyatları için külçe altın sayfasına bakabilirsiniz. Bugün gram altın satışı 6.464,58 ₺.

Çeyrek, Yarım, Tam ve Ata Altın

Cumhuriyet altınlarını yalnızca Darphane üretir ve hepsi 22 ayardır. Ağırlıkları sabittir: çeyrek 1,754 gram, yarım 3,508 gram, tam 7,016 gram, Ata altın 7,216 gram. Bu yüzden hassas bir terazide tartmak en kolay ilk kontroldür; ağırlığı tutmayan bir çeyrek şüphelidir. Bütün ağırlıklar çeyrek altın kaç gram yazısındaki tabloda var.

Darphane'ye göre ziynet altınların (çeyrek, yarım, tam) kenarı eğik tırtıllı, Ata (sikke) altınların kenarı düz tırtıllıdır. Yüzlerindeki yazı ve desen de Darphane tarafından belirlenmiştir. Kenarı, deseni ya da ağırlığı farklı görünen bir sikkeyi kuyumcuya gösterin. Eski sikkelerdeki sahtecilik için Reşat altını yazısına da bakabilirsiniz.

Kuyumcu Altını Nasıl Anlar?

Kuyumcular ayarı birkaç yolla ölçer:

• Mihenk taşı: Ürün sert, koyu bir taşa sürtülür ve bıraktığı iz, ayarı bilinen örneklerin iziyle karşılaştırılır. İzin üzerine belirli asitler damlatılır; saf altın etkilenmez, düşük ayarlı alaşım tepki verir. Bu yöntem çok az miktarda madeni aşındırır.
• Ayar ölçüm cihazı: Birçok kuyumcu ürüne zarar vermeden ayarı ölçen cihazlar kullanır.
• Hassas terazi: Özellikle standart ağırlıktaki çeyrek, gram gibi ürünlerde ilk kontrol budur.

Bozdururken de kuyumcu aynı ölçümleri yapar ve fiyatı ölçtüğü ayara göre verir. Faturanız varsa ürünün gramını ve ayarını göstermek kolaylaşır.

Evde Yapılan Denemeler Neden Güvenilir Değil?

• Mıknatıs: Altın mıknatısa yapışmaz. Ama mıknatısa yapışmamak ürünün altın olduğunu göstermez; mıknatısa yapışmayan pek çok ucuz metal ve alaşım vardır.
• Isırma: Altın yumuşak bir metaldir, ama diş izi ayar hakkında bilgi vermez ve takıya, sikkeye zarar verir.
• Sirke ve asit: Altın çoğu asitten etkilenmez. Evde bulunan sıvılarla yapılan denemede ise altın kaplama bir ürün de etkilenmeyebilir; üstelik ürünün taşlarına ve cilasına zarar verebilir.
• Suya batırma ve yoğunluk: Saf altının yoğunluğu santimetreküpte yaklaşık 19,3 gramdır ve bu çok ayırt edicidir. Ancak evde küçük bir takının hacmini yeterli hassasiyetle ölçmek zordur ve 22 ya da 14 ayar gibi alaşımların yoğunluğu saf altından farklıdır.
• Porselene ya da seramiğe çizme: Mihenk taşının kaba bir taklididir; renk izi ayarı ayırt etmeye yetmez ve ürünü çizer.

Bu denemeler sahteyi bazen ele verebilir, ama "geçti" diye bir ürünün gerçek olduğuna güvenmeyin.

Sık Sorulan Sorular

Altın Evde Nasıl Anlaşılır?

Evde en güvenilir kontroller damgaya, ağırlığa ve (gram altında) paket ve seri numarasına bakmaktır. Mıknatıs, ısırma, sirke gibi denemeler kesin sonuç vermez. Kesin sonuç için kuyumcuya ölçtürün.

Altın Mıknatısa Yapışır mı?

Hayır, altın mıknatısa yapışmaz. Ancak mıknatısa yapışmayan her metal altın değildir; bu deneme sahteyi ayırt etmeye yetmez.

Gram Altının Sahte Olduğu Nasıl Anlaşılır?

Gerçek gram altın dikdörtgendir, üzerinde rafinerinin damgası, seri numarası, ağırlık ve saflık (en az 995) ile "GOLD" ya da "AU" yazısı bulunur ve seri numaralı, bandrollü bir paket içinde satılır. Bunlardan biri eksikse ya da paketteki numara ürünle tutmuyorsa kuyumcuya ölçtürün.

Çeyrek Altının Sahte Olduğu Nasıl Anlaşılır?

İlk kontrol ağırlıktır: çeyrek altın 1,754 gram, 22 ayardır. Kenar tırtılı, yazı ve desen de Darphane standartlarına uymalıdır. Şüphe varsa kuyumcu ölçüm cihazı ya da mihenk taşıyla ayarı ölçer. Bugün çeyrek altın satışı 10.536,50 ₺.

Altın Alırken Sahte Altından Nasıl Korunulur?

Altını bilinen bir kuyumcudan ve faturayla alın; faturada gram ve ayar yazsın. Diğer adımlar altın alırken dikkat edilmesi gerekenler yazısında.