Altının Tarihi: Altın İlk Ne Zaman Kullanıldı, İlk Altın Para Nerede Basıldı?

Altının tarihi, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü'ne (MTA) göre yaklaşık 7000 yıl öncesine uzanır: Anadolu'da altından süs eşyaları MÖ 5000 yıllarında kullanılmaya başlandı. Darphane'ye göre tarihteki ilk madeni para da MÖ 7. yüzyılda Anadolu'da, Lidyalılar tarafından basıldı. O günden bu yana altın süs, para ve birikim aracı olarak kullanılır. Bugün gram altın satışta 6.465,87 ₺, çeyrek altın satışta 10.539,00 ₺.

Altın İlk Ne Zaman Kullanıldı?

MTA'nın Türkiye ve Dünyada Altın raporuna göre:

• Altın insanlık tarafından 7000 yıldır kullanılmaktadır.
• Anadolu'da altından yapılmış süs eşyaları MÖ 5000 yıllarında kullanılmaya başlanmıştır.
• Dünyanın en eski altın üreticileri Mısırlılardır; MÖ 5000 yıllarında bakırla alaşım halinde bulunan altını topraktan çıkarmaya başlamışlardır. Madencilik tarihine ait ilk belge de Mısır'daki bir altın madenine ait krokidir.
• Peru'da MÖ 2000 yılına ait altın ziynet eşyası kalıntıları bulunmuştur.

Altının neden bu kadar erken değer kazandığı, yani paslanmaması, kolay işlenmesi ve az bulunması altın neden değerli yazısında anlatılır.

İlk Altın Para: Lidya

Darphane'nin "Paranın Tarihi" sayfasına göre tarihteki ilk madeni para MÖ 7. yüzyılda Anadolu'da Lidyalılar tarafından basıldı. Para darp yoluyla yapıldı: sabit bir alt kalıbın üzerine konan maden pula hareketli bir üst kalıp yerleştirildi ve çekiçle vuruldu. MTA raporu da dünyadaki ilk altın paranın bugünkü Salihli yakınındaki Sart yöresinde hüküm süren Lidya Kralı Krezüs (Karun) döneminde basıldığını yazar.

Sart bugün de bir altın sahası olarak anılır: MTA'nın listesinde Manisa-Sart, Cumhuriyet döneminde üretim yapan altın madenlerinden biridir; ayrıntı Türkiye'deki altın madenleri yazısında.

Osmanlı'da Altın Para

Darphane'nin tarihçesine göre:

1. Gümüş akçe dönemi. 15. yüzyılın son çeyreğinde altın sultaninin piyasaya çıkmasına kadar Osmanlı sikkeleri gümüş akçe ve bakır mangırdan ibaretti.
2. İlk Türk altını. Fatih Sultan Mehmet'in kendi adına bastırdığı ilk Türk altınının tarihi 1467'dir; Darphane bu yılı Türk Darphanesi'nin kuruluş tarihi olarak kabul eder.
3. Tek darphane. 1843'te diğer darphanelerin faaliyetine son verildi; bu tarihten sonra yalnız İstanbul'daki darphanede para basıldı.

MTA'ya göre Osmanlı döneminde işletilen altın-gümüş madenleri hazineye kaynak oluşturdu; Birinci Dünya Savaşı'yla durdurulan Çanakkale'deki Kartaldağı-Astyra madeni Anadolu'da işletilen son Osmanlı altın madenidir. Mecidiye, Aziz, Hamit ve Reşat gibi Osmanlı altınlarının bugünkü alım satım kuralları Osmanlı altınları yazısında.

Cumhuriyet Döneminde Altın

Darphane'ye göre Türkiye Cumhuriyeti ilk madeni paralarını 1924'te bastı. Bugün Darphane'nin bastığı Cumhuriyet altınları ziynet ve sikke olarak üretilir. Darphane'ye göre Cumhuriyet altınlarının üzerinde Cumhuriyet'in kuruluş tarihi olan 1923 rakamı ve basıldığı yılı gösteren rakam bulunur; yeni ve eski tarihli altınlar arasında basım tarihi dışında fark yoktur.

Darphane standardında Cumhuriyet ziynet altınları 22 ayardır (916 milyem):

Tablo sayfa açıkken canlı güncellenir. Çeyreğin ayarı ve saf altın içeriği çeyrek altın kaç ayar yazısında.

MTA'ya göre Cumhuriyet döneminde madenden resmî altın üretimi ise 2001'de İzmir-Bergama'daki Ovacık madeninde başladı. Bugün altın, merkez bankalarının rezervlerinde de tutulur; Türkiye'nin resmî altın miktarı Merkez Bankası altın rezervi yazısında. Saf altının güncel fiyatı has altın sayfasında.

Sık Sorulan Sorular

Altın İlk Nerede Bulundu?

Altının ilk nerede bulunduğunu kesin olarak gösteren bir kayıt yoktur. MTA'ya göre dünyanın en eski altın üreticileri Mısırlılardır ve MÖ 5000 yıllarında altını topraktan çıkarmaya başlamışlardır; Anadolu'da da aynı dönemde altından süs eşyası kullanılmıştır.

Dünyada İlk Altın Para Hangi Medeniyette Basıldı?

Darphane'ye göre tarihteki ilk madeni para MÖ 7. yüzyılda Anadolu'da Lidyalılar tarafından basıldı. MTA, ilk altın paranın Sart yöresinde Lidya Kralı Krezüs döneminde basıldığını yazar.

Osmanlı'da İlk Altın Para Ne Zaman Basıldı?

Darphane'ye göre Fatih Sultan Mehmet'in kendi adına bastırdığı ilk Türk altınının tarihi 1467'dir. Altın sultani 15. yüzyılın son çeyreğinde piyasaya çıktı; öncesinde Osmanlı parası gümüş akçe ve bakır mangırdı.

Cumhuriyet Altınının Üzerindeki 1923 Ne Anlama Gelir?

Darphane'ye göre 1923, Cumhuriyet'in kuruluş yılıdır. Altının üzerindeki diğer rakam basıldığı yılı ya da Cumhuriyet'in kaçıncı yılında basıldığını gösterir.