Darphane Hatıra Para Nedir? Altın ve Gümüş Hatıra Paranın Maden Değeri ve Nereden Alındığı
Hesaplı Altın · Yayın · 4 dk okuma
Darphane hatıra parası, önemli bir olayı, yıl dönümünü ya da kişiyi anmak için Darphane'nin sınırlı adette bastığı, üzerinde itibari (nominal) değer yazan ama piyasada dolaşıma çıkarılmayan paradır. Darphane'nin Küçük Sözlük'üne göre hatıra paranın üzerindeki itibari değer ile gerçek değeri farklıdır. Altın ya da gümüşten basılan bir hatıra paranın içindeki madenin değeri ise tartısı ve ayarıyla hesaplanır: bugün gram gümüş bozdururken 81,24 ₺, has altın bozdururken 6.423,28 ₺.
Hatıra Para Neden Basılır?
Darphane'nin açıklamasına göre hatıra para, 1264 sayılı Madeni Ufaklık ve Hatıra Para Bastırılması Hakkında Kanun'un 1. maddesine dayanır: ulusal ve uluslararası önemli tarihi, bilimsel, kültürel ve sanat olaylarını, anmaya değer gün ve olayları belirtmek ve ün yapmış Türk büyüklerini anmak için çıkarılır. Hatıra para çıkarma görevi 234 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Darphane'ye verilmiştir.
Basılacak hatıra paraları yılda bir kez toplanan Karar Kurulu belirler ve yıllık basım programı bu kurulda oluşur. Darphane aynı birimde madalyon da üretir; Darphane'ye göre madalyon, madeni para ve hatıra para dışında üretilen, metal ve sanatsal özellikleriyle boyutları farklı ürünlerin adıdır.
Hatıra Para, Tedavül Parası ve Cumhuriyet Altını Farkı
| Hatıra Para | Tedavül Parası | Cumhuriyet Altını | |
|---|---|---|---|
| Amacı | Bir olayı ya da kişiyi anmak | Günlük alışverişte kullanılmak | Tasarruf ve ziynet |
| Dolaşım | Dolaşıma çıkarılmaz | Dolaşımdadır | Kuyumcu ve bankada alınıp satılır |
| Üretim Adedi | Her basım için bir üst sınır vardır | İhtiyaca göre | Siparişe göre |
| Nereden Alınır | Darphane Mağaza ve E-Mağaza | Bankalar | Kuyumcu ve banka |
| Değeri | Koleksiyon talebi ve maden içeriği | Üzerindeki değer | Altın içeriği ve işçilik |
Cumhuriyet altınının farkı önemlidir: Darphane'nin 30 Temmuz 2026 tarihli notuna göre Darphane çeyrek, yarım ve tam altını satmaz, yalnız külçe getirene sipariş üzerine üretir. Hatıra parayı ise kendisi satar. Ayrıntı Darphane'den altın alınır mı yazısında.
Hatıra Paranın İçindeki Maden Ne Eder?
Darphane her hatıra para için bir bülten yayımlar; bültende metal, ayar, ağırlık, çap ve en çok kaç adet basılacağı yazar. Aşağıdaki tabloda Darphane bültenlerindeki üç örneğin maden içeriği ve bugünkü piyasa değeri var; değerler sayfa açıkken canlı güncellenir ve koleksiyon değerini değil, yalnız içindeki madeni gösterir.
| Hatıra Para (Darphane Bülteni) | Metal ve Ağırlık | İtibari Değer | Azami Basım | İçindeki Saf Maden | Madenin Bugünkü Değeri (Bozdururken) |
|---|---|---|---|---|---|
| II. Mahmud, Osmanlı Padişahları Serisi No:30 | 925 ayar gümüş, 31,10 g | 20 TL | 3.000 adet | 28,77 g gümüş | 2.337,27 ₺ |
| Cumhuriyet'in 100. Yılı Gümüş Okside | 999 ayar gümüş, 150 g | 100 TL | 10.000 adet | 149,85 g gümüş | 12.173,81 ₺ |
| Cumhuriyet'in 100. Yılı Altın | Altın, 150 g | 200 TL | 2.000 adet | Bültende ayar yazmaz | — |
Tablo iki şeyi gösterir. Birincisi, üzerinde yazan 20 ya da 100 TL, içindeki gümüşün değerinin çok altındadır; hatıra paranın itibari değeri alışverişte kullanılmak için değildir. İkincisi, tablo Darphane'nin satış fiyatını göstermez; koleksiyon ürününün satış fiyatı içindeki madenin değerinden farklı olabilir. Altın hatıra paralarda ayar bültende yazmıyorsa kuyumcu bozdururken ayarı ölçer; Darphane'nin satıştan kaldırılmış eski altın hatıra paralarının listesinde 22 ayar ve 916,6 milyem basımlar da bulunur.
Hatıra Para Nereden Alınır?
- Darphane Mağaza: Darphane'nin Beşiktaş'taki genel müdürlük binasının giriş bölümündedir; Darphane'ye göre çalışma günlerinde hafta içi 07.45–17.00 arasında açıktır.
- Darphane E-Mağaza: Darphane bültenlerinde e-mağaza adresi olarak emagaza.darphane.gov.tr gösterilir.
- Satış süresi sınırlıdır: Darphane'nin satıştaki ürünler listesinde her hatıra paranın satışa verildiği ve satıştan kaldırılacağı tarih yazar. Eylül 2026 listesindeki gümüş hatıra paralarda bu süre çoğunlukla iki yıldır; Darphane azami adede ulaşılmayan bir basımın satış süresini bir kez uzatabilmiştir.
Satış süresi bitmiş ya da tükenmiş hatıra paralar koleksiyoncular arasında el değiştirir; bu fiyatlar kişiden kişiye değişir ve Darphane'nin fiyatı değildir.
Hatıra Parayı Kuyumcuya Bozdurmak
Kuyumcu hatıra parayı koleksiyon ürünü olarak değil, maden olarak değerlendirir: tartar, ayarını ölçer ve kendi alış fiyatından içindeki gümüşü ya da altını öder. Bu yüzden kuyumcudaki bozdurma tutarı yukarıdaki tablodaki maden değerine yakındır. Okside, renkli ya da altın kaplama gümüş basımlarda kaplama altın değeri taşımaz; gümüş üzerine altın kaplama bir hatıra para gümüş olarak değerlendirilir. Gümüş ayarları gümüş ayarları, gümüşün piyasadaki yeri gümüş yatırımı yazısında.
Sık Sorulan Sorular
Hatıra Para ile Alışveriş Yapılır mı?
Darphane'nin Küçük Sözlük'üne göre hatıra paralar dolaşıma sürülmez; üzerinde yazan itibari değer ile gerçek değeri farklıdır. Hatıra para günlük alışveriş için değil, anma ve koleksiyon için basılır.
31,10 Gramlık 925 Ayar Gümüş Hatıra Paranın İçinde Kaç Gram Gümüş Var?
31,10 gramın binde 925'i saf gümüştür, yani yaklaşık 28,77 gram. Bu gümüşün bugünkü bozdurma değeri 2.337,27 ₺; koleksiyon talebi bu tutara dahil değildir.
Darphane'nin Altın Hatıra Parası Çeyrek Altın Yerine Geçer mi?
Hayır. Çeyrek altın 1,754 gram ve 22 ayar Cumhuriyet ziynet altınıdır ve kuyumcuda adetle alınıp satılır. Altın hatıra para ise ayrı bir koleksiyon ürünüdür; kuyumcu onu tartıp ayarını ölçerek değerlendirir. Bugün çeyrek altın satışı 10.539,00 ₺.
Satıştan Kaldırılan Hatıra Para Darphane'den Alınabilir mi?
Darphane her ürünün satıştan kaldırılacağı tarihi önceden yayımlar ve bu tarihten sonra ürün satıştan kalkar. Satıştan kaldırılan hatıra paraların listesi Darphane'nin sitesinde ayrıca yer alır; bu ürünler ancak koleksiyonculardan bulunabilir.
Bu yazı Hesaplı Altın editör ekibi tarafından yayın ilkelerimize göre hazırlanmıştır. Ağırlık, ayar, vergi ve mevzuat bilgileri resmî kaynaklardan; diğer bilgiler yazı sonundaki kaynaklardan alınmıştır. Hata bildirimi: Hakkımızda.